من اَر به قبله رو کنم، به عشقِ رویِ او کُنم
إقــامــۀ صـلــوة را بــه گـفـتــگـویِ او کــنـم

گـر از وطـن سـفـر کنم سفر به سوی او کنم
زِ حــجِّ بـیـت بــگـذرم طـوافِ کــویِ او کـنـم

کز احترامِ مولِدَش حَرَم شده ست مُحترم

***

اَلا کـه رحـمـت آیـتـی زِ رحـمـتِ علی بود
هــمـه کـتـابِ انـبـیـاء حـکـایـتِ علی بـود

بهشت و هـر چه اندر او عنایتِ علی بود
أَجَـــلِّ نــعــمــتِ خُـــدا ولایـــتِ علی بــود

در این ولا بگو نعم، که هست اعظمِ نعم

***

شـهـی کـه از لـسـانِ او خـدا کـنـد خطاب را
بـه حُـکـمّ او بـه پـا کُـند قیامت و حساب را

بـه حـبّ و بغضِ او دهد، ثواب را عِقاب را
مُنزّه ست از آن که من بخوانم آن جناب را

خدیوِ دولتِ عرب امیرِ کشورِ عجم

***

بـبـخـشـد از تـبـسُّمی، وجود مُمکنات را
سِـتــانـد از تـکـلُّـمـی قــرارِ کــائـنـات را

زِ لُطف و قهر میـدهد حیات را مَمات را
اگـر زِ حـالِ مـا سـوی بـگیرد التفات را

به یک اشاره میـزند بساط کَون را به هم

***

بهشت را بهشته ام، بهشتِ من علی بود
علی ست آن که از رُخش بهشت مُنجلی بود

به غیر دیده داشتن نشانِ اَحوَلی بود
کسی ست عاشقِ ولیّ که ناظرِ ولیّ بود

به دستِ دیگران دهد کلیدِ گُلشنِ اِرَم

***

به زندگی از آن خوشم که زندگی ست دادِ او
بدان اُمید جان دهم که جان دهم به یادِ او

به عیش و طیش و نیک و بد خوشم در اِنقیادِ او
اَلا مُرادِ عاشقان همه بُوَد مُرادِ او

چه در تَعَب چه در طَرَب چه در نعم چه در نقم

***

تو ای عليِّ مُرتَضی که نفسِ پاکِ أحمدی
چو نفسِ پاکِ احمدی ظهورِ ذاتِ سَرمَدی

زِ هر عِلَل مُنزّهی زِ هر خلل مُجرّدی
به ظاهرِ محمّدی تو باطنِ محمّدی

نبيّ به جسمِ طاهرت خطاب کرده ابن عَمّ

***

سرودۀ فؤاد کرمانی
رحمة الله علیه
وفات 1358 ه.ق

من ندانستم از اوّل که تو بی مِهر و وفایی
عهد نابستن از آن به که ببندی و نپایی

دوستان عیب کُنَندَم که چرا دل به تو دادم
باید اوّل به تو گفتن که چنین خوب چرایی

اي كه گفتی مَرو اندر پیِ خوبانِ زمانه
ما كجاييم در اين بحرِ تفكّر تو كجايی

اين نه خال ست و زَنَخدان و سَرِ زُلفِ پريشان
كه دل اهلِ نظر بُرد كه سِرّي ست خدايی

جَلَّلَنِي

... وَ جَلَّلَنِي التَّبَاعُدُ مِنْكَ لِبَاسَ مَسْكَنَتِي

(مناجات تائبین منسوب به «حضرت إمام زین العابدین علیه السّلام» در کتاب «بِحارُالأنوار» تألیف مرحوم «محمّدباقر مجلسي» رحمه الله - وفاتشان در 1110 ه.ق - در جلد 91 صفحۀ 142)

تَجلیل.
[ ت َ ]
(ع مص)
فراگرفتن.
همه را فرارسیدن و بپوشانیدنِ چیزی.

إِستِنشاق.
[ اِ ت ِ ]
(ع مص)
به بینی کشیدن چیزِ مایع
که بسیار سائل [روان،جاري] باشد.
آب و جز آن در بینی کردن.
بوی کردن چیزی را.
بوئیدن.

***

مَضمَضَة.
[ م َ م َ ض َ ]
(ع مص)
آب در دهان جنبانیدن و شستن دهان را به آب .
شستشوی دهان با آب و مانند آن .
گردانیدن آبی یا مایعی دیگر در دهان
برای شست و شوی دهان و دندانها.
غرغره کردن.

قَالَ الصَّادِقُ (ع) :
ذِكْرُ الْمَوْتِ يُمِيتُ الشَّهَوَاتِ فِي النَّفْسِ
وَ يَقْطَعُ مَنَابِتَ الْغَفْلَةِ
وَ يُقَوِّي النَّفْسَ بِمَوَاعِدِ اللهِ
وَ يُرِقُّ الطَّبْعَ
وَ يَكْسِرُ أَعْلَامَ الْهَوَى
وَ يُطْفِئُ نَارَ الْحِرْصِ
وَ يُحَقِّرُ الدُّنْيَا
وَ هُوَ مَعْنَى مَا قَالَ النَّبِيُّ (ص) :
فِكْرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ
وَ ذَلِكَ عِنْدَ مَا يَحُلُّ أَطْنَابَ خِيَامِ الدُّنْيَا وَ
يَشُدُّهَا فِي الْآخِرَةِ
وَ لَا تَسْكُنْ بِزَوَالِ الرَّحْمَةِ عِنْدَ ذِكْرِ الْمَوْتِ
بِهَذِهِ الصِّفَةِ.
وَ مَنْ لَا يَعْتَبِرْ بِالْمَوْتِ وَ
قِلَّةِ حِيلَتِهِ وَ
كَثْرَةِ عَجْزِهِ وَ
طُولِ مُقَامِهِ فِي الْقَبْرِ وَ
تَحَيُّرِهِ فِي الْقِيَامَةِ
فَلَا خَيْرَ فِيهِ.
قَالَ النَّبِيُّ (ص) :
اذْكُرُوا هَادِمَ اللَّذَّاتِ
قِيلَ وَ مَا هُوَ يَا رَسُولَ اللهِ ؟
فَقَالَ :
الْمَوْتُ.
فَمَا ذَكَرَهُ عَبْدٌ عَلَى الْحَقِيقَةِ فِي سَعَةٍ إِلَّا ضَاقَتْ عَلَيْهِ الدُّنْيَا
وَ لَا فِي شِدَّةٍ إِلَّا اتَّسَعَتْ عَلَيْهِ.
وَ الْمَوْتُ أَوَّلُ مَنْزِلٍ مِنْ مَنَازِلِ الْآخِرَةِ
وَ آخِرُ مَنْزِلٍ مِنْ مَنَازِلِ الدُّنْيَا
فَطُوبَى لِمَنْ‏ أُكْرِمَ عِنْدَ النُّزُولِ بِأَوَّلِهَا
وَ طُوبَى لِمَنْ أُحْسِنَ مُشَايَعَتُهُ فِي آخِرِهَا.
وَ الْمَوْتُ أَقْرَبُ الْأَشْيَاءِ مِنْ بَنِي آدَمَ
وَ هُوَ يَعُدُّهُ أَبْعَدَ
فَمَا أَجْرَأَ الْإِنْسَانَ عَلَى نَفْسِهِ
وَ مَا أَضْعَفَهُ مِنْ خَلْقٍ.
وَ فِي الْمَوْتِ نَجَاةُ الْمُخْلِصِينَ
وَ هَلَاكُ الْمُجْرِمِينَ
وَ لِذَلِكَ اشْتَاقَ مَنِ اشْتَاقَ الْمَوْتَ
وَ كَرِهَ مَنْ كَرِهَ
قَالَ النَّبِيُّ (ص) :
مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللهِ أَحَبَّ اللهُ لِقَاءَهُ
وَ مَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللهِ كَرِهَ اللهُ لِقَاءَهُ.

***

مِصْبَاحُ الشَّرِيعَةِ
باب 81
صفحۀ 171

ن و ي

مَنویّات .
جمعِ مَنویّة.
قصدها.
نیّتها.
نیّت شده ها.
مقاصد.

مَنویّة.
تأنیث مَنويّ .
جمعِ آن ، مَنویّات .

مَنويّ .
نیّت کرده شده .
نیّت شده .
آهنگ کرده .
در دل گرفته .
مَنویَّة:
قصدشده .

رقیّة بنت الحسین سلام الله علیهما

رُقَـیّة.
[ رُ ق َی ی َ ]
(اِخ)
بنت الحسین (ع).
(ناظم الأطبّاء).
نام دختری از حسین بن عليّ (ع).
(یادداشت مؤلّف).
به نقل بیشتر أهل مِنبر
وی همان است که
در خرابۀ شام
شبی
پدرش [إمام حسین علیه السّلام] را در خواب دید
و بیدار شد
و از حضرت زینب (س) پدرش را خواست
همۀ أسراء در خرابه به شیون درآمدند
و یزید آن ناله و گریه را شنید
و سبب پرسید
جریان را گفتند
دستور داد سر إمام را به خرابه بردند
همینکه روپوش از سر مطهّر برداشتند
و چشم دختر بر سر پدر افتاد
چنان بی تاب و دگرگون گشت
که از شدّت گریه و إضطراب روح از تنش جدا شد.
ولی حاج شیخ عبّاس قمّيّ (ره)
در ذکر آن واقعه در منتهی الآمال
به رقیّة بودن نام آن دختر اشاره ای نکرده است .
رجوع به منتهی الآمال ص ٣١٦ و٣١٧ و٣٣٤ شود.

لغت نامۀ مرحوم دهخدا

تَشریع .
[تَ]
(ع مص)
- بیان کردن راه را.
- به آبشخور آوردن .
به آب آوردن شتران را
که احتیاج به کشیدنِ دلو
و ریختن آن در حوض نباشد.
- فرورفتن در آب . 
- شِراع [بادبان] قرار دادن سفینة را.
- در عُرفِ فقیهان و حقوق دانان ،
قانون نهادن . وضع قانون . قانون گذاری . 
- در تداول خاصّ متشرّعة ،
أمر غیر مشروعی را به شرع منسوب داشتن ،
چنانکه أمر غیر محرَّمی را حرام
یا عمل غیر واجب را واجب شمردن .
بدعت نهادن .
أمر غیر دینی را در دین وارد ساختن .

غُسْلُ الْمَيِّتِ

... عَنْ‏ أَبِي عَبْدِ اللهِ [الصّادِقِ] (ع) قَالَ :
إِذَا أَرَدْتَ غُسْلَ الْمَيِّتِ
فَاجْعَلْ بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ
ثَوْباً
يَسْتُرُ عَنْكَ عَوْرَتَهُ
إِمَّا قَمِيصٌ
وَ إِمَّا غَيْرُهُ
ثُمَّ تَبْدَأُ بِكَفَّيْهِ وَ رَأْسِهِ
ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
بِالسِّدْرِ
ثُمَّ سَائِرِ جَسَدِهِ
وَ ابْدَأْ بِشِقِّهِ الْأَيْمَنِ
فَإِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَغْسِلَ فَرْجَهُ
فَخُذْ خِرْقَةً نَظِيفَةً
فَلُفَّهَا عَلَى يَدِكَ الْيُسْرَى
ثُمَّ أَدْخِلْ يَدَكَ مِنْ تَحْتِ الثَّوْبِ الَّذِي عَلَى فَرْجِ الْمَيِّتِ
فَاغْسِلْهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ تَرَى عَوْرَتَهُ
فَإِذَا فَرَغْتَ مِنْ غُسْلِهِ بِالسِّدْرِ
فَاغْسِلْهُ مَرَّةً أُخْرَى
بِمَاءٍ وَ كَافُورٍ وَ شَيْ‏ءٍ مِنْ حَنُوطِهِ
ثُمَّ اغْسِلْهُ بِمَاءٍ بَحْتٍ غَسْلَةً أُخْرَى
حَتَّى إِذَا فَرَغْتَ مِنْ ثَلَاثٍ
جَعَلْتَهُ فِي ثَوْبٍ
ثُمَّ جَفَّفْتَه

الکافي
کلینيّ رحمه الله
وفات 329 ه.ق
ج 3 ص 138 ش 1

أَرْحَـمُ الـرَّاحِمِينَ، أَشَدُّ الْـمُـعَـاقِبِـينَ، أَعْظَمُ الْمُتَجَبِّرِينَ

... وَ أَيْقَنْتُ أَنَّكَ
«أَرْحَـمُ الـرَّاحِمِينَ» فِي مَوْضِعِ الْــعَـفْـوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ
«أَشَدُّ الْـمُـعَـاقِبِـينَ» فِي مَوْضِعِ الـنَّـكَـالِ وَ الـنَّقِـمَةِ وَ
«أَعْظَمُ الْمُتَجَبِّرِينَ» فِي مَوْضِعِ الْكِبْرِيَاءِ وَ الْعَظَمَةِ