اگر به خشم شود چرخِ هفتم از تو بَری
                          به جانِ من، که نترسی و هیچ غم نخوری

   اگر دلت به بلا و غمش مُـشَـرَّح نیست    
                        یقین بدانکه تو در عشقِ شاه، مختصری

   زِ رنجِ گنج بترس و زِ رنجِ هر کس نی 
                        که خشمِ حق نبُوَد همچو کینۀ بشری

   چو غیرِ گوهرِ معشوق، گوهری دانی    
                         تو را گُهَر نپذیرد ازآنکه بدگُهَری

   وگر چو حامله، لرزان شوی، به هر بویی    
                     زِ « حاملانِ امانت » بدانکه بو نَبَری

   پسندِ خویش رها کن، پسندِ دوست طلب     
                      که ماند از شِکَر، آن کس که او کُنَد شِکَری

   زِ ذوقِ خویش مگو با کسی که همدل نیست
                      ازآنکه او دگرست و تو خود کسی دگری

  وَ إن یَکادُ الَّذینَ کَفَروا ...

   «  کُـفـر »  یک اسم و یک مصدراست.
   معنای آن « پوشاندن » است.
   مـثـلاً به  کشاورز میگویند «کافِر»
   زیرا او دانه را در خاک میپوشاند و پنهان میکند
   مـثـلاً به  تاریکیِ اوّلِ شب
   و به شبِ تاریک
   و به ابرِ تاریک
   و به تاریکی
   میگویند «کافِر».
   «کافِر» یعنی
   آنکه میپوشاند
   پوشاننده
   آنکه پنهان میکند
   پنهان کننده

 وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ
 
 وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً

 کلمۀ « تَــبَــتَّــل » یک فعل امر است.
 این فعل از باب « تَفَـعُّـل » است.
 مصدر این فعل کلمۀ « تَـبَـتُّـل » است.
 حروف اصلیش « ب ت ل » است.
 تَـبَـتُّـل یعنی :
 بُریده گردیدن
 بابِ تَفَعُّل برای نشان دادنِ
 مُطاوعت و پذیرفتنِ اختیاریِ فعل توسّطِ فاعل ،
 تَکَلُّف و سختی ،
 تَـشَـبُّـهِ اختیاری ،
 مُهلت ،
 انتساب ،
 تکرار و استمرار و مداومت و پیوستگی و تدریج ،
 تأکـید و مبالغه
 به کار میرود.

   بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏

   يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ

   قُمِ اللَّيْلَ

   إِلّا قَليلاً

   نِصْفَهُ

   أَوِ

   انْقُصْ مِنْهُ قَليلاً

   أَوْ
  
   زِدْ عَلَيْهِ

   وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتيلاً

   إِنَّا سَنُلْقي‏ عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقيلاً

   إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ

   هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً

   وَ

   أَقْوَمُ قيلاً

   إِنَّ لَكَ

   فِي النَّهارِ

   سَبْحاً طَويلاً

**************

   إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ


   أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى‏ مِنْ

   ثُلُثَيِ اللَّيْلِ

   وَ نِصْفَهُ

   وَ ثُلُثَهُ

   وَ طائِفَةٌ

   مِنَ الَّذينَ مَعَكَ

   وَ اللهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ

   عَلِمَ

   أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ

   فَتابَ عَلَيْكُمْ

   فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ

   عَلِمَ

   أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى‏

   وَ آخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللهِ

   وَ آخَرُونَ يُقاتِلُونَ في‏ سَبيلِ اللهِ

   فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ

   وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ

   وَ آتُوا الزَّكاةَ

   وَ أَقْرِضُوا اللهَ قَرْضاً حَسَناً

   وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ

   تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ

   هُوَ خَيْراً وَ أَعْظَمَ أَجْراً

   وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ

   إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحيم‏ٌ

   أَم لَكُم أَيمَانٌ عَلَينَا

   بَالِغَةٌ إِلى يَومِ الْقِيَامَةِ 

   إِنَّ لَكُم لَمَا تَحكُمُونَ؟

حق، قیامت را لقب  زآن  روز كرد
روز بنماید جمالِ سُرخ و زرد
مثنوی معنوی
دفتر دوم
قرن هفتم هجری قمری
 

 وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظيمٍ 
 
 سورۀ مبارکۀ « ن » آیۀ پنجم.

 إِنْ هذا إِلّا خُلُقُ الْأَوَّلينَ 

 سورۀ مبارکۀ « الشُّـعَراء » آیۀ صدوسی وهشتم.

 کلمۀ « خُـلُـق » یک اسم است.

 يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الجِبَالُ وَ كاَنَتِ الجِبَالُ كَثِيبًا مَهِيلاً

 کلمۀ « مَـهـیل » یک اسم است در نقش صفت.
 سه حرف اصلیش « ه ی ل » است.
 مهیل یعنی :
 - ریخته از خاک و ریگ و جز آن.
 - فروریخته.

   هنگامِ سپیده دَم خروسِ سحری
                            دانی که چرا همی کند نوحه گری؟
   یعنی که نُمودند در آئینۀ صبح
                            کز عُمر شبی گذشت و تو بیخبری

 ما مِنكُم مِن أَحَدٍ إلّا وَ قَد وُكِّلَ بِهِ قَرينُهُ مِنَ الجِنِّ ،

 قالوا:

 وَ إيّاكَ يا رَسولَ اللهِ؟

 قالَ:

 وَ إيّايَ

 إِلّا أَنَّ اللهَ أَعانَني عَلَيهِ ، فَأَسلَمَ مِنهُ

از « أَسلَمَ شَیطانی »، شد نفسِ تو رَبّانی
ابلیس، مسلمان شد، تا باد چُنین بادا