اَبوعَمرو زُجّاج - رَحِمَهُ الله - میگوید:
 مدّتی مدید به خدمتِ جُـنَـیـد - رحمة الله علیه - مقیم بودم
 و دائما به نوعی از عبادات مشغول بودم
 و جنید هرگز به من نظر نکرد و با من سخن نگفت
 تا  یومٌ مِنَ الایّام [ روزی از روزها ] که خانقاه از جماعت خالی بود
 برخاستم
 و جامه ها از خود بیرون کردم
 و مُـتَـوضّـا [ جای وضو گرفتن ] را کَـنّاسی کردم [ زباله بیرون کشیدن ]
 و پاکیزه ساختم و آب زدم
 و مَواضِع طهارت را شُستم
 جنید باز آمد
 و مرا دید در آن عمل
 و غُبار بر من نشسته
 مرا پیشِ خود طلب فرموده
 و دلداری کرد و مَرحَبا گفت و دعا کرد
 و سه بار گفت:
 احسنت ، دائم باید که چنین خدمت کنی.

 مثنوی یوسُف و زلیخا
 سرودۀ شیخ عبدالرّحمن جامی رحمة الله تعالی علیه
 قرن نهم هجری قمری

 در بیان آنکه
هر یک از «جمال وعشق» مُرغی ست
از «آشیانۀ وحدت» پریده
و بر «شاخسارِ مَظاهرِ کَثرت» آرمیده
اگر «نوای عزّتِ معشوقی» ست از آنجا ست
و اگر «نالۀ محنتِ عاشقی» ست هم از آن جا ست

 در آن «خلوت»، که «هستی»، «بی نشان» بود
                        
 به «کُنجِ نیستی» عالَم نهان بود
 
 «وجودی»  بود  از «نقشِ دوئی»  دور
                                             
 زِ گفت و گویِ «مائی و توئی» دور
 
 «جمالی»  «مُطلَق  از  قیدِ مظاهر»
 
 «به نورِ خویش  هم  بر خویش ظاهر»
  [در دعای مبارک صَباح آمده:
   یا من دلّ علی ذاته بذاته]
 «دلارا شاهدی»  در  «حجلۀ غیب»
 
 «مُبَرّا  دامَـنَـش از  تُهمَتِ عیب»
 
 نـه با «آئـینه» رویش در میـانه
 
 نـه  زُلفش را کشیده دست شانه 

 ... زبان مَگشا به چيزى كه مهم نباشد. ...
 اگر ساكت باشى، در فكر باش؛
 و اگر سخن گوئى، در حِكمت گوى.

 وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضين‏َ

 سه حرف اصلی دو کلمۀ
 « نَخُوضُ » و « الخائِضینَ »
 سه حرف خ و ض است.
 خَوض یعنی :
               در آمدن به آب
               داخل شدن در آب
               وارد شدن در آب و راه رفتن(شناکردن)در آب
               داخل شدن تدریجی و با دقّت در آب
               وارد شدن در آب و حرکت کردن در آب
               غوطه ور شدن در آب
               خود را به آب زدن
               به درون آب رفتن

 قصیدۀ کوثریّه

درمدح حضرت رسول
و حضرت أمیرالمؤمنین
صلواة الله وسلامه علیهما
سیّد رضا موسوي نقوي هندي
ولادت
هشتم ذوالقعدة الحرام
1290 هجري قمري
نجف أشرف
وفات
بیست و دوم جُمادَی الاولی
1362 هجري قمري
نجف أشرف
رحمة الله تعالی علیه

 
 أَ مُفَلَّجُ ثَغرِکَ أم جَوهَرٌ؟

                          وَ رَحیقُ رُضابِکَ أم سُکَّرٌ؟
 
 این دندانهای پیشین تو است که جدا جدا شده
 و به طور منظم قسمت شده است 
 یا آنکه گوهری است نهاده شده؟
 و این آب دهان مکیده شدۀ تو
 شراب پاک وخالص است
 و یا آنکه شکر شیرین است؟

  این دهان ست، یا پُر از گوهر؟

  لبِ لَعل ست، یا پُر از شِکر؟

 قَد قالَ لِثَغرِکَ صانِعُهُ :

                          « إنّا أعطَیناکَ الکَوثَرَ »
 
 در وصفِ دندانهای پیشینِ تو
 آفریدگارش آن را چشمۀ کوثر خواند
 و آیۀ « إنّا أعطَیناکَ الکَوثَر » نازل فرمود.

 گفت با دُرجِ این گُهَر صانع :

 « به تو بـخـشـیـده ایم  ما کوثر »

 وَ الخالُ بِخَدِّکَ أم مِسکٌ

                           نَقَّطتَ بِهِ الوَردَ الأحمَرَ؟

 و این که بر روی گونۀ تو
 در روی چهرۀ تو است
 خالی است که گذاشته شده
 و یا آنکه مُشکی است
 که با آن گُلِ سرخ را نقطه گذاری  کرده ای؟

 خال بر روی تو بُوَد یا مُشک

 یا که چون نقطه بر گُلِ احمر؟ 

 أم ذاکَ الخالُ بِذاکَ الخَـدُّ

                            فَتَّیتَ النَّـدَّ عَلی مِجمَرٍ؟

 یا آنکه آن خال بر روی آن گونه
 تو گوئی عودی است
 که در مجمرۀ آتش نهاده ای؟

 عَجَباً مِن جَمرَتِهِ تَذکو

                         وَ بِها لایَحتَرِقُ العَنبَرُ

 در شگفتم که چگونه از آن مِجمَرۀ آتش
 پیوسته لَهَب و شعله
 از جَمرِه و سرخیهای آتش ساطع است
 ولی مع ذلک آن قطعۀ عنبری
 که در آن نهاده شده است
 مُحترِق نمیشود و گداخته نمیگردد.

 یا مَن تَبدو لي وَفرَتُهُ

                        في صُـبحِ مُحَیّاهُ الأزهَـرُ

 ای آن کسی که با گیسوان آویخته شده
 از دو سوی بناگوش
 در اطراف سیمای درخشان و چهرۀ تابناک
 که همچون سپیدۀ صبح نورانی است
 بر من ظاهر و آشکار شد.

 فَأُجِنُّ بِهِ فِي « اللَّیلِ إذا

                          یَغشی » «وَالصُّبحِ إذا أسفَــرَ»

 پس به سببِ آن گیسوان است
 که شب تار که جهان را میپوشاند
 من مختفی میشوم
 و با آن چهرۀ رخشان است
 که سپیدۀ صبح
 که از رُخ نقاب و پرده برمیدارد نمایان میشوم.
 

   خاموشى ( سکوت ) كوهِ حكمت است،
   و [ رعایت ] كنندۀ آن كم است‏.

  رُوِيَ

  أنَّهُ علیه السّلام

  اجتازَ لَيلَةً عَلى امرَأةٍ مِسكينَةٍ

  لَها أطفالٌ صِغارٌ

  يَبكونَ مِنَ الجوعِ

  وَ هيَ تُشاغِلُهُم وَ تُلهيهِم

  حَتّى يَناموا

  وَ كانَت قَد أشعَلَت ناراً تَحتَ قِدرٍ فيها ماءٌ لا غَيرُ

  وَ أوهَمَتهُم أنَّ فيها طَعاماً تَطبُخُهُ لَهُم

  فَعَرَفَ أميرُ المُؤمِنينَ علیه السّلام حالَها

  فَمَشی وَ مَعَهُ قَنبَرٌ إلى مَنزِلِهِ

  فَأخرَجَ قَوصَرَةً تَمرٍ

  وَ جِرابَ دَقيقٍ

  وَ شَيئاً مِنَ الشَّحمِ وَ الأرُزِّ وَ الخُبزِ

  وَ حَمَلَهُ عَلى كِتفِهِ الشَّريفِ

  فَطَلَبَ قَنبَرٌ حَملَهُ

  فَلَم يَفعَل

  فَلَمّا وَصَلَ إلى بابِ المَرأةِ

  استَأذَنَ عَلَيها

  فَأذِنَت لَهُ في الدُّخولِ

  فَرَمى شَيئاً مِنَ الأرُزِّ فِي القِدرِ

  وَ مَعَهُ شَي‏ءٌ مِنَ الشَّحمِ

  فَلَمّا فَرَغَ مِن نَضجِهِ

  غَرَفَ لِلصِّغارِ وَ أمَرَهُم بِأكلِهِ

  فَلَمّا شَبِعوا

  أخَذَ يَطوفُ في البَيتِ

  و يُبَعبِعُ لَهُم

  فَأخَذوا في الضَّحِكِ

  فَلَمّا خَرَجَ علیه السّلام

  قالَ لَهُ قَنبَرٌ :

  يا مَولايَ

  رَأيتُ اللَّيلَةَ شَيئاً عَجيباً

  قَد عَلِمتُ سَبَبَ بَعضِهِ وَ هُوَ حَملُكَ الزّادَ طَلَباً لِلثَّوابِ

  أمّا طَوافُكَ فِي البَيتِ عَلى يَدَيكَ وَ رِجلَيكَ وَ البَعبَعَةُ

  فَما أدري سَبَبَ ذلِكَ

  فَقالَ علیه السّلام : 

  يا قَنبَرُ

  إنّي دَخَلتُ عَلى هؤُلاءِ الأطفالِ

  وَ هُم يَبكونَ مِن شِدَّةِ الجوعِ

  فَأحبَبتُ أن أُخرِجَ عَنهَم وَ هُم يَضحَكونَ مَع‏َ الشِّبَعِ

  فَلَم أجِد سَبَباً سِوى ما فَعَلتُ

علی ای شاهبازِ عرش سانم
علی ای پادشاهِ لامکانم
علی ای حضرتِ گردون  سَریرَم
علی ای رمزِ عشقِ جاودانم
علی ای دامنِ صُبحِ اُمیدم
علی ای دولت و گنجِ نهانم
علی ای  تکیه گاهِ  واپَسینم
علی ای تو مُعین و مُستَعانم
علی ای خاکم از بویت مُعَطَّر
"وگر پوسیده گردد اُستخوانم"
مرا عشقِ تو تعلیمِ سخن کرد
وگر نه من سخن گفتن ندانم
سرودۀ زنده یاد
جناب سیّد مرتضی جزائری
رحمة الله تعالی علیه

 أَو أَمَرَ بِالتَّقوى

 کلمۀ « تقوی » یک اسم است.
 سه حرف اصلیش « و ق ی » است.
 

   سزاوار آنست  كه
   بشناسى وقت را
   كه سخن گفتن در آن خوب است
   يا سكوت ورزيدن.

 حاتم آن بحرِ جود و کانِ عطا

روزی از قوم خویش ماند جُدا

اوفتادش گذر به قافله‌ای

دید اسیری به پای، سلسله‌ای

پیشش آمد اسیر، بهر گُشاد

خواست زو فِدیه تا شود آزاد

حاتم آنجا نداشت هیچ به دست

بر وی از بارِ آن رسید شکست

حالی از لُطف پای پیش نهاد

بندِ او را به پایِ خویش نهاد

ساخت ز آن بندِ سخت، آزادش

اِذنِ رفتن به جایِ خود دادش

قومِ حاتم زِ  پِی رسیدندش

چون اسیران به بند دیدندش

فِدیهٔ او زِ مالِ او دادند

پای او هم ز بند بُگشادند

جناب شیخ عبدالرّحمن جامی
رحمة الله تعالی علیه
قرن نهم هجری قمری