" وَ إِذَا السَّماءُ فُرِجَتْ "

- يعنى روزى كه آسمان پاره مى‏شود،
چون كلمه " فرج، فرجه " به معناى پيدا شدن شكاف بين دو چيز است،
و در جاى ديگر اين فرج را معنا كرده فرموده:

" إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ ".

نَسف

نسف.

[ ن َ ]
(ع مص)

از بیخ برکندن بنا را.
برکندن.
برکندن بنا.
برکندن بنا و گیاه.
گویند:
نَسَف َ البناءَ
و نَسَف َالبعیرُ النبت.

|| برکندن و پراکندن باد، خاک را.

|| کوفتن کوه را و هموار کردن و پرانیدن آن را.
دَکّ.
قال الله تعالی

یسألونک عن الجبال

فقل ینسفها ربی

نسفاً

فیذرها قاعاً صفصفاً.

|| باد بردادن خرمن و جز آن را.
بر باد دادن.
بر باد دادن دانه را تا از خاک و کاه جدا گردد.

|| غربال کردن.

|| گزیدن.
نسوف.
یا نسوف آثار گزیدگی است.

|| پُر و لبریز شدن ظرف.

" وَ إِذَا الْجِبالُ نُسِفَتْ "

- يعنى روزى كه كوه‏ها از ريشه كنده مى‏شوند و از بين مى‏روند،
وقتى گفته مى‏شود:

" نسفت الريح الكلاء "

معنايش اين است كه
باد، علف را از ريشه در آورد و از بين برد،
هم چنان كه در جاى ديگر فرموده:

" وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ

فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي

نَسْفاً ".

از تو
از كوه‏ها مى‏پرسند،
بگو
پروردگارم
به نحوى ناگفتنى
آنها را از بين مى‏برد.
سوره طه، آيه 105.

تو از خواری همی نالی نمی بینی عنایت ها
مخواه از حق عنایت ها و یا کم کن شکایت ها

تو را عزت همی باید که آن فرعون را شاید
بده آن عشق و بستان تو چو فرعون این ولایت ها

خُنُک جانی که خواری را به جان ز اول نهد بر سر
پیِ اومیدِ آن بختی که هست اندر نهایت ها

دهان پُرپِست می خواهی مزن سرنای دولت را
نتاند خواندن مُقری دهان پُرپِست آیت ها

ازآن دریا هزاران شاخ شد هر سوی و جویی شد
به باغِ جانِ هر خلقی کند آن جو کفایت ها

دلا منگر به هر شاخی که در تنگی فرومانی
به اول بنگر و آخِر که جمع آیند غایت ها

اگر خوکی فتد در مُشک و آدم زاد در سرگین
رَوَد هر یک به اصلِ خود ز ارزاق و کفایت ها

سگ گرگینِ این دَر بِه ز شیرانِ همه عالَم
که لافِ عشقِ حق دارد و او داند وقایت ها

تو بدنامیِ عاشق را مَنِه با خواریِ دونان
که هست اندر قفای او ز «شاه عشق» رایت ها

چو دیگ از زر بود او را سیه رویی چه غم آرد؟
که از جانش همی تابد به هر زخمی حکایت ها

تو شادی کن ز شمس الدین تبریزی و از عشقش
که از عشقش صفا یابی و از لطفش حمایت ها

إِنَّ لِلْمُتَّقينَ

عِنْدَ رَبِّهِمْ

جَنَّاتِ النَّعيمِ (34) القلم

***

هذا ذِكْرٌ

وَ

إِنَّ لِلْمُتَّقينَ

لَحُسْنَ مَآبٍ (49) ص

***

إِنَّ لِلْمُتَّقينَ مَفازاً (31) النبأ

" انْطَلِقُوا إِلى‏ ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ "

مفسرين گفته‏ اند:
مراد از اين " ظل " سايه دودى است كه از آتش جهنم بالا مى‏رود،
هم چنان كه در جاى ديگر فرموده:

" وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ ".

و نيز در مورد انشعاب آن به سه شعبه گفته‏ اند:
اين اشاره است به عظمت دود جهنم،
چون دود وقتى خيلى متراكم و عظيم باشد شاخه شاخه مى‏شود.

" لا ظَلِيلٍ وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ "

" ظل ظليل " به معناى سايه خنك است،
سايه‏ اى كه از رسيدن حرارت به انسان جلوگيرى كند،
و براى آدمى ساترى از آزار حرارت باشد،
و اينكه مى‏فرمايد سايه شعبه‏ دار ظليل نيست، منظور اين است كه از هُرم آتش و شعله‏ هاى آن جلوگيرى نمى‏كند.

" إِنَّها تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ

كَأَنَّهُ جِمالَتٌ صُفْرٌ "

ضمير" انها " به " نار - آتش " بر مى‏گردد
هر چند در كلام نامى از " نار " برده نشده بود،
و ليكن از سياق معلوم است.
و كلمه " شرر " به معناى زبانه‏ هايى است كه از آتش بر مى‏خيزد.
و معناى " قصر " معلوم است
و كلمه " جمالة " جمع جمل است،
كه به معناى شتر نر است،
و معناى آيه روشن است.

وَ جَعَلْنا فيها رَواسِيَ شامِخاتٍ وَ أَسْقَيْناكُمْ ماءً فُراتاً (27)

" وَ جَعَلْنا فِيها رَواسِيَ شامِخاتٍ "

- كلمه " رواسى " جمع " راسيه " است،
كه به معناى كوه پا بر جا و استوار است،
و " شامخات " به معناى كوه‏هاى بلند است،
و گويا آوردن كلمه " رواسى " زمينه‏ چينى است براى آيه

" وَ أَسْقَيْناكُمْ ماءً فُراتاً "،

چون نهرها و چشمه‏ هاى طبيعى همه از كوه‏ها منفجر مى‏شود، و به طرف دشت‏ها سرازير مى‏گردد،
و كلمه " فرات " به معناى آب گوارا است،
در دليل بودن اين آيات هم همان بيان كه در آيات قبل داشتيم مى‏آيد.

أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمينَ كَالْمُجْرِمينَ (35) القلم

عَنِ الْمُجْرِمينَ (41) المدثر

كَذلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمينَ (18) المرسلات

لِيَوْمِ الْفَصْلِ (13)

وَ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الْفَصْلِ (14)

هذا يَوْمُ الْفَصْلِ

جَمَعْناكُمْ وَ الْأَوَّلينَ (38) المرسلات

هذا يَوْمُ الْفَصْلِ

الَّذي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ (21) الصافات

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ

ميقاتُهُمْ أَجْمَعينَ (40) الدخان

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ

كانَ ميقاتاً (17) النبأ

فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ (4) الماعون

وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ (1) الهمزة

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبينَ (15) المرسلات
با ده مرتبه تکرار